Pierwszy polski wniosek o środki EFG – przemysł motoryzacyjny w Wielkopolsce Wniosek dotyczy 1596 zwolnień dokonanych w Wielkopolsce w branży motoryzacyjnej w dwóch firmach produkujących wiązki elektryczne do samochodów:
* SEWS Polska Sp. z o.o. – 856 zwolnień w okresie styczeń-grudzień 2009 r. w zakładach w Rawiczu i Lesznie,
* Leoni Autokabel Polska Sp. z o.o. – 740 zwolnień w okresie styczeń-grudzień 2009 r. w fabryce w Ostrzeszowie.

Powyższe zwolnienia były związane z kryzysem gospodarczym – ogólnoświatowy spadek popytu na samochody spowodował spadek portfela zamówień na okablowanie samochodowe, produkowane przez ww. przedsiębiorstwa, co wiązało się z koniecznością dokonania redukcji zatrudnienia. Planuje się, iż w ramach wniosku wsparcie otrzyma łącznie 415 osób (w tym 313 kobiet), korzystających z aktywnych usług rynku pracy świadczonych przez publiczne służby zatrudnienia. Łączny koszt tych działań szacuje się na 484 440 EUR.

Środki EFG, o które ubiega się Polska, posłużą refundacji 65% kosztów kwalifikowalnych wsparcia, ponoszonych przez Fundusz Pracy.

Wsparcie dostępne dla zwolnionych pracowników obejmuje m.in.:
a. pomoc w poszukiwaniu pracy (pośrednictwo pracy),
b. poradnictwo zawodowe,
c. indywidualnie dobrane szkolenia (w tym szkolenia przekwalifikowujące),
d. promocję przedsiębiorczości i wspieranie samozatrudnienia – jednorazowe
środki na podjęcie działalności gospodarczej.

Dalsze działania związane z wdrażaniem EFG w Polsce
Ministerstwo Rozwoju Regionalnego pracuje obecnie, również we współpracy z samorządem województwa wielkopolskiego, nad kolejnym wnioskiem o wkład EFG. Dotyczyć one będzie pracowników zwolnionych w zakładach H. Cegielski – Poznań SA oraz ich dostawców. Łączny koszt wsparcia niemal 200 osób wyniesie ok. 180 tys. EUR. Wniosek ten zostanie złożony do Komisji Europejskiej na przełomie lutego i marca br. Prawdopodobne jest również złożenie przez Polskę wniosku dotyczącego wsparcia dla zwalnianych pracowników przemysłu obronnego, pod warunkiem potwierdzenia, iż zwolnienia były spowodowane globalizacją lub światowym kryzysem gospodarczym.

Cel i zasady funkcjonowania Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji (EFG)
Ministerstwo Rozwoju Regionalnego oprócz pakietu antykryzysowego Programu Kapitał Ludzki wspiera pracowników przedsiębiorstw przechodzących procesy restrukturyzacyjne za pośrednictwem środków Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji (EFG). Zadaniem EFG jest finansowanie działań o charakterze interwencyjnym, w przypadku zaistnienia w państwach członkowskich UE masowych zwolnień w przedsiębiorstwach.

Zwolnienia te muszą wynikać z poważnych zmian strukturalnych w kierunkach światowego handlu spowodowanych globalizacją. Zmiany te mogą przejawiać się np.: znacznym wzrostem importu do UE, szybkim spadkiem udziału rynkowego UE lub przenoszeniem działalności gospodarczej do państw nienależących do UE.

W ramach EFG wsparcie mogą również otrzymać pracownicy zwolnieni z pracy bezpośrednio w wyniku światowego kryzysu gospodarczego i finansowego. O wsparcie z EFG można się ubiegać, gdy spełniony jest jeden z następujących warunków:
* utrata pracy w przedsiębiorstwie (włącznie z dostawcami lub producentami poniżej w łańcuchu dostaw) w państwie członkowskim przez co najmniej 500 osób w okresie 4 miesięcy lub
* objęcie zwolnieniami co najmniej 500 osób w okresie 9 miesięcy, szczególnie w małych i średnich przedsiębiorstwach w jednym dziale według klasyfikacji działalności gospodarczej NACE 2 (w Polsce: PKD 2007), w jednym regionie lub w dwóch sąsiednich regionach na poziomie NUTS II (w Polsce na poziomie województwa).

Budżet EFG wynosi 500 mln EUR rocznie. Środki EFG nie są z góry podzielone na kraje, lecz potencjalnie mogą służyć wszystkim państwom UE, w zależności od ich sytuacji (wystąpienia masowych zwolnień pracowników).

Środki z EFG mogą być przyznane państwu członkowskiemu UE na wniosek złożony do Komisji Europejskiej w terminie 10 tygodni od dnia, w którym spełnione są warunki udzielenia pomocy z EFG. Przyznanie wsparcia w ramach EFG następuje na wniosek KE na podstawie decyzji przyjętej przez Parlament Europejski i Radę UE. Komisja Europejska przyznaje wkład finansowy w formie pojedynczej płatności (służącej refundacji wydatków poniesionych uprzednio ze środków krajowych), której wysokość nie może przekraczać połowy łącznych kosztów kwalifikowalnych wsparcia (do 31 grudnia 2011 r. obowiązuje wyższy poziom współfinansowania wspólnotowego, wynoszący 65%). Państwo członkowskie jest zobowiązane wykorzystać pomoc w ciągu 24 miesięcy od dnia złożenia wniosku do Komisji.

Wsparcie możliwe do sfinansowania z udziałem środków EFG to:
* pomoc w poszukiwaniu pracy, poradnictwo zawodowe, indywidualnie dobrane szkolenia i przekwalifikowanie, włącznie z poświadczaniem zdobytego doświadczenia oraz pomoc w zakresie zwolnień monitorowanych, a także promowanie przedsiębiorczości lub pomoc w samozatrudnieniu;
* dodatki na poszukiwanie pracy, dodatki na koszty przeniesienia lub dodatki dla osób uczestniczących w kształceniu przez całe życie i szkoleniach;
* środki motywujące w szczególności pracowników znajdujących się w niekorzystnej sytuacji lub starszych pracowników, aby umożliwić im utrzymanie się na rynku pracy lub powrót na rynek pracy.

Ze środków EFG nie można finansować:
* działań, za które na mocy prawa krajowego lub zbiorowych układów pracy odpowiedzialne są przedsiębiorstwa;
* pasywnych środków ochrony socjalnej, np. zasiłków dla bezrobotnych, rent, emerytur, ani odpraw pieniężnych dla zwalnianych pracowników;
* restrukturyzacji przedsiębiorstw i sektorów, lecz indywidualne wsparcie dla zwalnianych pracowników.

Procedura aplikowania o środki EFG
W związku z tym, że tylko państwo członkowskie UE (Rząd) może złożyć wniosek o wkład finansowy EFG do Komisji Europejskiej, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, jako instytucja odpowiedzialna w Polsce za wdrażanie EFG, opracowała we współpracy z resortami: finansów, gospodarki, pracy i polityki społecznej oraz skarbu państwa, wraz z samorządami województw, projekt Procedury przygotowania przez Rzeczpospolitą Polską wniosku o wkład finansowy EFG.

Zgodnie z tą procedurą, dostępną na stronie internetowej www.mrr.gov.pl/efg, z inicjatywą aplikowania o środki EFG mogą wystąpić:
* pracodawca, u którego dokonywane są masowe zwolnienia, we współpracy z powiatowym urzędem pracy,
* właściwy terytorialnie wojewódzki urząd pracy
* poszczególne ministerstwa (np. skarbu państwa – w przypadku spółek z udziałem Skarbu Państwa, Ministerstwo Obrony Narodowej – w przypadku przemysłu obronnego).